توبهء عوام حقيقت توبه عوام اين است كه باطن را از معاصى به اشك ندامت بشويد و در همه حال به تقصير و جنايت اعتراف نمايد و از صميم دل بر اعمال و غفلت گذشتهء خود پشيمان گردد و پيوسته به آينده‌اش ترسناك باشد و هرگز معصيت را كوچك نشمارد ، تا موجب جرأت و بىاعتنايى و كسالت وى گردد . گريه و اسف را بر عبادات از دست رفته ادامه دهد و نفس خود را از تمايلات و شهوات و خواسته‌هاى شيطانى حفظ كند و از وجود مقدّس حضرت دوست بخواهد كه وى را بر بساط توبه ثابت قدم بدارد و از آلوده‌شدن به وضع گذشته نگاه دارد . خود را در ميدان كوشش در راه حق تمرين دهد و آنچه از او فوت شده بجاى آورد و هرچه از ديگران به ظلم و ستم به دست آورده باز گرداند ، از همراهان ناباب كناره جويد و شب را به قيام و روز را به صيام نورانى كند . در عاقبت خويش انديشه نمايد و از حضرت جانان بخواهد كه او را در خوشى و ناخوشى توفيق استقامت دهد و به وقت شدّت و ابتلا ثابت قدم مانده تا از درجهء توّابين سقوط نكند و بيدار باشد كه تمام حوادث و پيش‌آمدها موجب طهارت و بخشودگى گناهان است و سبب مزيد درجات و علو مراتب ملكوتى . خداوند در سورهء مباركهء عنكبوت مىفرمايد : آيا گمان مىكنند كه آنان ترك مىشوند و تنها اظهار و گفتار براى آن‌ها كافى است و آزمايش و امتحان نمىشوند ؟ ! و ما آنان را كه پيش از آن‌ها بودند به معرض آزمايش و امتحان گذاشتيم ، پس خداوند راستگويان را از دروغگويان باز شناسد « 1 » .

--> ( 1 ) - عنكبوت ( 29 ) : 2 و 3 .